Ratowniczy.Pl

Nagłe zatrzymanie krążenia - co to jest?

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK), a mówiąc bardziej trafnie, śmierć spowodowana zatrzymaniem krążenia jest stanem, w którym serce nagle i nieoczekiwanie przestaje bić. Stan taki jest spowodowany poprzez zagrażające życiu zaburzenia układu bodźco-przewodzącego serca - arytmie. Jednym z najbardziej powszechnych zaburzeń pracy układu jest stan nazywany migotaniem komór serca. Podczas migotania komór czynność serca jest tak chaotyczna i nieskoordynowana (praktycznie każda komórka mięśnia sercowego kurczy się w swoim niezależnym rytmie, co zostało w przeszłości przez specjalistów określone jako migoczące serce) tak, że nie jest ono w stanie spełniać swojej podstawowej, hemodynamicznej funkcji - pompować krwi i dostarczać tlenu oraz składników odżywczych organizmowi, a szczególnie najbardziej na niedotlenienie wrażliwej jego części - mózgu.

Nagłe zatrzymanie krążenia, a atak serca

Nagłe zatrzymanie krążenia to nie to samo, co zawał serca, chociaż osoba, u której rozpoznano zawał serca ma większe szansę na to, aby w jej sercu powstały nieprawidłowości układu bodźco-przewodzącego serca i co za tym idzie spowodowały nagłe zatrzymanie krążenia. Poniższe zestawienie pokazuje różnicę pomiędzy obydwoma stanami:

  • Zawał serca jest spowodowany zatkaniem naczynia (tętnicy) doprowadzającego krew do mięśnia sercowego, co powoduje, że komórki mięśnia obumierają.
  • Nagłe zatrzymanie krążenia jest powodowane nieprawidłową czynnością serca. Pacjenci z zawałem serca zwykle pozostają przytomni.
  • Ofiary nagłego zatrzymania krążenia zawsze tracą przytomność.

Częstość występowania nagłego zatrzymania krążenia

Jako jedno z najczęstszych przyczyn zgonów w populacji dorosłych Amerykanów nagłe zatrzymanie krążenia zabija rocznie około 350 tysięcy ludzi, co daje liczbę około 1000 osób dziennie. Dwa na trzy zgony spowodowane nagłym zatrzymaniem krążenia zdarzają się poza terenem szpitala.

Grupy i czynniki ryzyka

  • Nagłe zatrzymanie krążenia jest stanem nieprzewidywalnym i może się przytrafić praktycznie każdemu w dowolnym momencie i miejscu, nawet dziecku. Ryzyko wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia rośnie wraz z wiekiem.
  • Mimo, że zwykle przyczyną nagłego zatrzymania krążenia są choroby serca, wiele ofiar nagłego zatrzymania krążenia nigdy wcześniej nie miało jakichkolwiek problemów z sercem.

Wczesna defibrylacja jest kluczem do przetrwania

Jedyna skuteczną metodą leczenia stanu nagłego zatrzymania krążenia jest użycie defibrylatora, urządzenia medycznego, które doprowadza prąd czy też impuls elektryczny o wysokiej wartości przez powłoki klatki piersiowej do serca. Impuls elektryczny nazywany inaczej strzałem lub wstrząsem przerywa chaotyczną pracę komórek mięśnia sercowego-migotanie komór i daje tym samym szansę sercu na podjęcie prawidłowej czynności układu bodźco-przewodzącego a tym samym powrót normalnej pracy serca. Ten proces nazwany został defibrylacją. Niestety w rzeczywistości 95% osób z nagłym zatrzymaniem krążenia umiera, ponieważ nie mają dostępu do defibrylatora a nawet jeżeli tak to zwykle zdarza się to po 10 lub więcej minutach, a wtedy jest już za późno. Z tego powodu Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne popiera pomysł szeroko dostępnego i powszechnego wykorzystania AED (Automated External Defibrillator -Zautomatyzowany Defibrylator Zewnętrznego Użytku). Wcześnie wykonana defibrylacja pozwoliłaby na uratowanie przeszło 100000 osób rocznie w USA.

Szanse przetrwania

Stan nagłego zatrzymania krążenia jest zwykle odwracalny, jeżeli defibrylacja zostanie dokonana w przeciągu kilku minut od momentu zapaści naczyniowej. Im wcześniej zostanie wykonana defibrylacja, tym lepiej dla pacjenta.

  • 50% pacjentów z nagłym zatrzymaniem krążenia mogłoby zostać zresuscytowanych, jeżeli defibrylacja nastąpiłaby w ciągu siedmiu minut od momentu utraty przytomności.
  • Szanse ocalenia życia ludzkiego wynoszą, 90% jeżeli defibrylacja zostanie przeprowadzona w ciągu pierwszej minuty od momentu utraty przytomności.
  • Opóźnienie defibrylacji o każdą kolejną minutę powoduje, że szanse przeżycia osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia spadają co 10%, nawet jeżeli podstawowe zabiegi reanimacyjne pierwszej pomocy przedlekarskiej są natychmiast rozpoczęte.
  • Jeżeli u osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia defibrylacja nie została wykonana w ciągu 10 minut jej szanse przeżycia są oceniane na mniej niż 2%. Prawdopodobieństwo ocalenia życia spada jeszcze bardziej, jeżeli pierwsza pomoc nie została rozpoczęta przed pojawieniem się defibrylatora.
  • Jeżeli serce nie zacznie ponownie pracować w ciągu 4-6 minut od momentu zapaści, mogą powstać nieodwracalne zmiany w mózgu.

Łańcuch Ocalenia

W 1990r Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne przedstawiło model postępowania z osobami, u których nastąpiło nagłe zatrzymanie krążenia. Nazwano go Łańcuchem Ocalenia. Określa on charakterystyczną sekwencję postępowania, która pozwoliłaby ocalić życie pacjenta z nagłym zatrzymaniem krążenia oraz pozwolić mu na powrót do zdrowia.

WCZESNY DOSTĘP.

  • Osoba znajdująca się w miejscu zdarzenia podejrzewa lub stwierdza, że jest to nagłe zatrzymanie krążenia i wzywa pomoc.

WCZESNA PIERWSZA POMOC

  • Osoba umiejąca udzielić pierwszej pomocy podtrzymuje przepływ krwi u nieprzytomnej osoby do momentu, kiedy zostanie wykonana defibrylacja.

WCZESNA WYKWALIFIKOWANA POMOC MEDYCZNA

  • Personel medyczny zapewnia profesjonalną pomoc medyczną w skład której wchodzi intubacja, leczenie farmakologiczne i leczenie szpitalne.

Badania pokazują że krytycznym ogniwem Łańcucha Ocalenia jest defibrylacja.

Pierwsza pomoc zwiększa szanse.

Pierwsza pomoc jest istotnym ogniwem Łańcucha Ocalenia. Jako czynność ratująca życie pierwsza pomoc jest stosowana w momencie kiedy nastąpi zatrzymanie oddychania lub serce przestaje bić. Jeżeli chodzi natomiast o defibrylację, to przeprowadzania tej prostej procedury może nauczyć się każdy. Osoba wyszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy stosuje kombinację zewnętrznego masażu klatki piersiowej oraz oddychania metodą usta-usta lub usta-maska w celu zachowania przepływu utlenionej krwi przez serce i mózg ratowanego. Pierwsza pomoc przedlekarska podwaja szansę przeżycia osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia.

Na jakiej zasadzie działa Automatyczny Defibrylator do Zewnętrznego Użytku (AED)?

AED zwany inaczej Automatycznym Defibrylatorem do Zewnętrznego Użytku (do stosowania poza lecznictwem zamkniętym) jest przenośnym, łatwym w obsłudze urządzeniem medycznym zaprojektowanym z myślą o osobach, które jako pierwsze udzielają pierwszej pomocy, a nie mają odpowiedniego zawodowego przeszkolenia ani wykształcenia medycznego. W terminologii angielskiej osoba taka została nazwana „ First Responder". AED posiada wbudowany komputer, który analizuje parametry czynności serca i sam decyduje czy wymagana jest defibrylacja. W odróżnieniu od ręcznie sterowanego defibrylatora, AED jest łatwy w obsłudze, ponieważ wszystkie komendy są wypowiadane przez maszynę i pojawiają się na ekranie prowadząc operatora AED poprzez poszczególne etapy defibrylacji.

Do obsługi AED nie jest potrzebne jakiekolwiek wykształcenie medyczne.

Obsługa AED nie wymaga wiedzy medycznej i polega praktycznie na wyczuciu. Co więcej, większość ludzi jest wstanie nauczyć się obsługi urządzenia w przeciągu kilku godzin. Według Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego, nauka obsługi AED jest łatwiejsza od nauczenia się zasad i postępowania podczas udzielania pierwszej pomocy.

Obsługa AED

Medyczne urządzenie AED samo prowadzi operatora krok po kroku przez cały proces akcji ratowniczej. Kiedy operator wie, że ofiara nagłego zatrzymania krążenia jest nieprzytomna , nie oddycha i jej puls jest niewyczuwalny:

  1. Włącza urządzenie
  2. Przytwierdza elektrody do klatki piersiowej pacjenta, a urządzenie ocenia oraz interpretuje zapis czynności jego serca.
  3. Postępuje zgodnie z wydawanymi przez urządzenie poleceniami, które równocześnie pojawiają się na ekranie.

Jeżeli wymagane jest wykonanie defibrylacji to maszyna za pomocą instrukcji wydawanych na głos, powie osobie obsługującej, aby wykonała defibrylację wciskając przycisk z napisem „WSTRZĄS". Defibrylator pozwoli na wykonanie defibrylacji tylko w momencie, kiedy będzie ona konieczna.

Dlaczego Pogotowie Ratunkowe i Pierwsza Pomoc nie wystarczą?

Pogotowie Ratunkowe i Straż Pożarna ratują rocznie tysiące ludzi. Mogłyby jeszcze więcej, gdyby nie były ograniczane przez czas potrzebny na dotarcie do ofiar oraz brak odpowiedniego wyposażenia. Mniej niż połowa pojazdów pogotowia (tylko karetki „R" reanimacyjne w Polsce) czy też Straży Pożarnej jest wyposażona w defibrylator, jedyne urządzenie, które może odwrócić stan nagłego zatrzymania krążenia. Bez defibrylatora zespoły muszą polegać na szybkości działania ratowniczego oraz na szybkim dostarczeniu pacjenta do szpitala tzn. w czasie krótszym niż 10 minut, co zwykle nie jest możliwe.

Pogotowie czasami przybywa za późno...

W dużych centrach urbanizacyjnych karetka często nie jest w stanie przybyć na miejsce zdarzenia w czasie krótszym niż 10 minut z powodu dużego ruchu ulicznego. Nawet, jeżeli zespół ma na wyposażeniu defibrylator, pomoc może przyjść zbyt późno, aby uratować komuś życie. Czynności pierwszej pomocy nie przywrócą akcji serca. Pierwsza pomoc jest ważnym ogniwem Łańcucha Ocalenia, ale czynności, które się wykonuje podczas pierwszej pomocy nie mogą ocalić pacjenta z nagłym zatrzymaniem krążenia. Jedyne co zostało stwierdzone to fakt, że pierwsza pomoc zwiększa szanse ocalenia ofiary nagłego zatrzymania krążenia, ale tylko defibrylacja daje możliwość jej uratowania.

Wersja do druku